از فصلى در قصايد عربى مىدهد كه در نسخهء حاضر نيست . « 1 » اشعار و نمونه‌ها نيز به‌طور عموم منتخب ، ناقص ، بدون مطلع و به معناى اخير ، مقتضب است . در همه اين موارد هم ، خود با عبارت « منتخبى از آن ثبت افتاد . » به اين گزينش اشاره مىكند . تيغ نقد او گاه آشكارتر نيز مىشود . وفا با كسى تعارف ندارد . ازاين‌رو با وجود رفاقت بيش از بيست سال با « نشاطى خان » ابراز مىكند كه به دليل غرور و استفاده نكردن از محضر استادان ، شعرش خالى از غلط نيست . « 2 » برگزيده‌هاى وفا نيز به‌جز مدح و منقبت سيّد و تقليد طرز عراقى و خراسانى ، گاهى اطلاعاتى ديگر از زمان سراينده را به دست مىدهد : از دعاى اوست نه از ده كرور سيم و زر * روسى ار بيرون ز تبريز و خوى و زنجان شده « 3 » بعضى از ضعف‌هاى راه‌يافته در نظم و نثر وفا نيز زاييدهء نثر زمان اوست ؛ نه منحصرا نثر مؤلف . مانند آوردن حرف اضافهء مركب « بربه » . « 4 » اين تذكره چنان مورد توجّه سيّد قرار گرفت كه به اشارهء او فرزند ناخلف و رانده شده وفا يعنى عبد الواسع صفا ( متخلّص به مشرب و بعدا صفا ) كه در فنّ شكسته‌نويسى و ترسّل ، مايه‌ور و ورزيده شده بود ، استنساخ و نگارش آن را به عهده گرفت و چنان‌كه پدرش نوشته ، تقريبا « بيست هزار بيت از آن را كتابت كرد . « 5 » » همان گونه كه گفته شد ، اين كار چهار سال به درازا كشيد و صفا حتى پس از مرگ پدر نيز به تكميل تذكره پرداخت . اين تكميل تدريجى را از روى نسخ رؤيت‌شدهء تذكره مىتوان دريافت . نسخهء كتابخانهء مجلس ، در برخى مواضع ، تاريخ 1245 ثبت كرده است . نسخه‌اى نيز در تصرّف مرحوم محيط بوده كه داراى تاريخ 1246 است و نسخهء كتابخانه رامپور « 6 » ، تاريخ 1247 را در خود ثبت كرده است . نسخهء خطّى مجلس تحت شمارهء 178 جزو كتابهاى سيد محمّد صادق طباطبايى است . امّا نسخهء كتابخانهء مرحوم عبد الحسين بيات كه نشانى از آن در دست نيست ، مورّخ

--> ( 1 ) - پيشين ، ص 86 ( 2 ) - پيشين ، ص 148 ( 3 ) - پيشين ، ص 153 ( 4 ) - براى نمونه ر . ك پيشين ، صفحات 132 و 137 ( 5 ) - پيشين ، ص 195 ( البتّه آشنايان با شيوهء كتابت در قديم مىدانند كه واژه « بيت » به‌جز معناى معهود ، در اصطلاح كاتبان براى تعيين كميّت نوشته استعمال مىشد . بدين نحو كه هر پنجاه حرف را يك بيت مىگفته‌اند و محاسبه آن با عدد حروف يك سطر ضرب در عدد سطور يك صفحه به دست مىآيد . ر ك : مكارم الآثار ، ج 1 ، ص 38 ) ( 6 ) - به نقل از استورى ، ج 1 ، ص 891 ( به ظنّ متأخّم به يقين ، اين تذكره ربطى به اثر وفا ندارد ) .